Wody podziemne mają różne pochodzenie.

Wody infiltracyjne powstają w wyniku przesiąkania opadów atmosferycznych przez skały przepuszczalne (np. piasek, żwir)

Wody kondensacyjne powstają na skutek skraplania pary wodnej na powierzchni ziemi lub tuż pod jej powierzchnią.

Wody infiltracyjne i kondensacyjne biorą udział w wymianie wody pomiędzy hydrosferą a atmosferą poprzez odpływ, parowanie i opad.

Wody reliktowe występują głębiej. Są to wody, które zostały uwięzione w skałach powstających w różnych erach np. wody w skałach kredowych z ery mezozoicznej. Ilość wód reliktowych jest właściwie stała, więc zasoby tych wód są nieodnawialne

Wody juwenilne (młode) pojawiają się na powierzchni Ziemi po raz pierwszy w postaci gejzerów lub gorących źródeł. Nie brały one udziału e naturalnym obiegu wody. Powstały wewnątrz skorupy ziemskiej ze skraplania się pary wodnej podczas zastygania magmy.

Występowanie wód podziemnych jest ściśle związane z budową geologiczną, czyli rodzajem skał i ich strukturą. Skały, w których jest możliwe gromadzenie się wód podziemnych, zwane są skałami wodnonośnymi, lub przepuszczalnymi. Woda opadowa, przesiąkając w głąb skał, przesącza przez strefę aeracji (zawierającą powietrze) do strefy saturacji (zawierającą wodę). Na granicy tych stref znajduje się zwierciadło wody podziemnej. Zwierciadło wody podziemnej może być swobodne lub napięte. Swobodne - jeśli nad zwierciadłem wody w tej samej warstwie jest przestrzeń bez wody umożliwiająca jego podnoszenie się. Napięte- jeśli wyżej leżąca warstwa nieprzepuszczalna uniemożliwia wzrost poziomu zwierciadła wody. W takim wypadku woda podziemna znajduje się pod ciśnieniem. Ciśnienie umożliwia ruch wody podziemnej także w górę. Dlatego też kierunki odpływu wód podziemnych są różne i często zupełnie inne niż kierunki nachylenia terenu.

Wyróżniamy cztery główne typy wód podziemnych w zależności od miejsca ich występowania w stosunku do skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych:

Przypowierzchniowe - znajdujące się tuż pod powierzchnią terenu, czasami nawet kilkanaście centymetrów. Pozostające pod bezpośrednim wpływem zmian pogodowych i narażone na dopływ wszelkich zanieczyszczeń.

Gruntowe - występujące na zróżnicowanych głębokościach, od kilkudziesięciu centymetrów do 20-20 metrów. Zwierciadło tych wód jest zazwyczaj swobodne.

Głębinowe - znajdujące się pod warstwą nieprzepuszczalną i z tego powodu ich zwierciadło na często charakter napięty. Do nich zaliczamy również wody artezyjskie występujące m.in. w niecce tektonicznej na Nizinie Mazowieckiej. Niecka powstała w utworach kredowych, a wody artezyjskie występują w pieskach trzeciorzędu. Największe obszary występowania tych wód znajdują się w Australii. Wody głębinowe zalegają głęboko pod ziemią, często są izolowane kilkoma warstwami skał nieprzepuszczalnych. Spotyka się wśród nich często wody reliktowe.

Spośród innych wód podziemnych ważne są wody krasowe. Występują one w szczelinach i jaskiniach, m.in. w skałach wapiennych i gipsowych. Wody krasowe są zasilane wodami opadowymi lub powierzchniowymi (np. wodami rzecznymi), które spływają w głąb skał przez system szczelin i spękań. Wypływy dużych ilości wód krasowych na powierzchnię terenu nosi nazwę wywierzyska (np. w Tatrach).

Oprócz źródej krasowych wyróżniamy źródła:

Warstwowe

Uskokowe

Szczelinowe

Rumoszowe

Moreny czołowej

W źródle warstwowym wypływ wód następuje z warstwy wodonośnej (np. na zboczach dolin rzecznych)

W źródle uskokowym wypływ wód odbywa się szczeliną przebiegającą wzdłuż płaszczyzny uskokowej, która oddziela warstwę wodonośną od skał nieprzepuszczalnych.

W źródle szczelinowym ujście wody znajduje się w skalnej szczelinie. Jeśli woda do źódła szczelinowego spływa grawitacyjnie (z góry), mówimy o źródle szczelinowym zstępującym. Z kolei w wypadku napływu wody pod ciśnieniem ze szczelin położonych niżej niż źródło mówimy o źródle szczelinowym wstępującym.

W źródle rumowiskowym woda wypływa spod pokrywy zwietrzelinowej, która składa się najczęściej z dużych okruchów skalnych.

Zródła moren czołowych są charakterystyczne dla obszarów młodoglacjalnych i znajdują się zwykle u podstawy moreny czołowej.

Do wód podziemnych zaliczamy również wody mineralne.

Wody podziemne odgrywają bardzo ważną rolę w zasilaniu wód powierzchniowych, w tym rzek i jezior. Rola ta jest szczególnie widoczna na obszarach pokrytych piaskami i żwirami, w tym na obszarach sandrowych. W odpływie wody większości rzek w Polsce występuje przewaga wód pochodznia podziemnego ( poza Karpatami, SUdetami i najwyższymi partiami Gór Swiętokrzyskich. W przypadku rzek płynących przez obszary sandrowe (np. Brda) udział wód podziemnych w ich odpływie wynosi ponad 70%.

Wody podziemne są niezmiernie cenne z gospodarczego punktu widzenia. Stanowią główne źródło zaopatrzenia w wodę ludności oraz niektórych gałęzi przemysłu.