Rzeki określane są jako wody płynące stale lub okresowo w dolinie opadającej w określonym kierunku. Większość rzek posiada dopływy. Rzeka główna (uchodząca do morza lub jeziora, która nie jest dopływem innej rzeki) wraz z dopływami tworzy dorzecze. Największe dorzecza w Polsce mają Wisła i Odra. Oprócz dorzeczy wyróżniamy także zlewnie czyli obszar, z którego wody spływają do jednego dowolnie wybranego miejsca.

W każdym dorzeczu zachodzą ścisłe i często skomplikowane związki między odpływem rzeki a warunkami przyrodniczymi, które kształtują: opady atmosferyczne, temperatura powietrza, parowanie, infiltracja i nachylenie podłoża oraz szata roślinna.

Wśród wielu parametrów rzek do najważniejszych należy spadek podłużny, który określa wielkość nachylenia rzek w kierunku ich biegu. Obliczamy go jako stosunek różnicy wysokości między dwoma dowolnymi punktami znajdującymi się wzdłuż biegu rzeki do odległości między nimi. Spadek rzeki najczęściej wyrażamy w promilach. Jest on jednym z głównych parametrów pozwalających na wydzielenie wzdłuż rzeki:

biegu górnego (duży spadek i tym samym duża prędkość spływu wody i duża erozja)

biegu środkowego (spadek, prędkość wody i erozja maleje)

biegu dolnego (minimalny spadek, powolny przepływ wody i przewaga akumulacji nad erozją)

Spadki rzeki są bardzo zróżnicowane: od kilkuset promili do setnych lub nawet tysięcznych jego części. Spadek Wisły w biegu górnym (od źródeł do ujścia Sanu) maleje od kilkudziesięciu do poniżej 1%, w biegu środkowym (od ujścia Sanu do ujścia Narwi) wynosi 0,3-0,2%, a w biegu dolnym (od ujścia Narwi do Zatoki Gdańskiej) poniżej 0,2%. Gwałtowne zwiększanie się spadku rzek jest spowodowane występowaniem wodospadów.

Najwyższym wodospadem na Ziemi jest wodospad Salto Angel w Wenezueli- wysokość progu to 1054m.

W Polsce największym wodospadem jest Siklawa 70m

Ze względu na charakter środowiska geograficznego rzeki dzielimy na:

Górskie

Nizinne

Jeziorne

Bagienne

Krasowe

Rzeki górskie mają duże spadki (powyżej 5%), są zasilane wodami z topniejących śniegów i często z lodowców, na dnie znajdują się duże ilości odłamów i okruchów skalnych, charakteryzują się częstymi i gwałtownymi wezbraniami.

Rzeki nizinne mają niewielkie spadki (poniżej 1%), często meandrują, na dnie koryt występują drobne piaski.

Rzeki jeziorne i bagienne przepływają przez jeziora lub bagna, ich spadki są minimalne, a stany wody wyrównane prawie przez cały rok.

Rzeki krasowe zasilane są równomiernie wodami krasowymi, często biorą swój początek z wywierzysk, niekiedy wpadają do ponorów (Forma terenu właściwa obszarom krasowym, mająca postać otworu lub korytarza wydrążonego przez wodę. Miejsce wpływu wód krasowych w podziemne korytarze.) i płyną dalej pod powierzchnią terenu jako rzeki podziemne.

Ze względu na ciągłość zasilania rzeki dzielimy na:

Stałe - prowadzące wodę przez cały rok

Okresowe - prowadzące wodę w porze deszczowej

Epizodyczne - płynące raz na kilka lat, tylko po obfitych opadach atmosferycznych

Rzeki dzielimy także na:

Autochtoniczne

Allochtoniczne

Rzeki autochtoniczne przepływają najczęściej tylko przez jedną strefę klimatyczną i są zasilane w całym swoim biegu (np. Amazonka)

Rzeki allochtoniczne zasilane są najczęściej tylko w górnym biegu, a płynąc przez inne strefy klimatyczne prowadzą wodę niejako tranzytem. Typowym przykładem jest Nil, który ze strefy równikowej płynie przez strefę zwrotnikowš aż do Morza Sródziemnego